Najważniejsze informacje
- Obowiązek stosowania DSO wynika z § 29 rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków.
- System jest wymagany m.in. w dużych obiektach handlowych, kinach powyżej 600 miejsc, halach powyżej 1500 miejsc, szpitalach powyżej 200 łóżek oraz wszystkich wysokich i wysokościowych budynkach użyteczności publicznej.
- O obowiązku decyduje kategoria zagrożenia ludzi (ZL), powierzchnia strefy pożarowej, liczba osób oraz wysokość budynku.
- Nawet gdy przepis nie wymaga DSO wprost, jego instalację może zalecić rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
- Z czego wynika obowiązek instalacji DSO?
- Kategorie zagrożenia ludzi (ZL), czyli podstawa dla całej oceny
- W jakich obiektach DSO jest obowiązkowe? Konkretne progi
- Co oznacza budynek „wysoki" i „wysokościowy"?
- Obowiązek z przepisów a zalecenie rzeczoznawcy
- Nie masz pewności, czy Twój obiekt wymaga DSO?
- Kiedy DSO jest obowiązkowe? Wymagania i progi
Z czego wynika obowiązek instalacji DSO?
Inwestorzy nierzadko pytają o to dopiero na etapie projektu, gdy rzeczoznawca odmawia uzgodnienia dokumentacji. Zdecydowanie lepiej mieć tę wiedzę wcześniej, ponieważ dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO) potrafi znacząco wpłynąć na budżet i harmonogram inwestycji.
Podstawą prawną jest § 29 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719). Aktualny, ujednolicony tekst ogłoszono w Dz.U. 2023 poz. 822.
Przepis precyzyjnie wskazuje typy obiektów oraz progi powierzchni, liczby osób i wysokości, przy których DSO staje się obowiązkowy. Dlatego projektant nie ma więc bezpośredniego wpływu na obowiązek instalacji. Gdy obiekt spełnia kryterium z § 29, system musi się w nim znaleźć, w innym przypadku projekt nie przejdzie uzgodnienia przeciwpożarowego.
Kategorie zagrożenia ludzi (ZL), czyli podstawa dla całej oceny
Zanim sprawdzisz konkretny próg, musisz wiedzieć, do jakiej kategorii zagrożenia ludzi należy Twój budynek. To od niej zaczyna się każda ocena wymagań przeciwpożarowych. Przepisy dzielą obiekty na pięć kategorii, oznaczonych od ZL I do ZL V.
Co istotne, jeden budynek może mieć kilka stref o różnych kategoriach. Galeria handlowa z częścią biurową łączy zwykle strefę ZL I (handel) ze strefą ZL III (biura). Każdą strefę ocenia się osobno.
| Kategoria | Przykładowe obiekty | Cechy |
|---|---|---|
| ZL I | galerie handlowe, kina, teatry, hale widowiskowe | duża liczba osób jednocześnie, głównie niestali użytkownicy |
| ZL II | szpitale, przedszkola, domy opieki, żłobki | osoby o ograniczonej zdolności ewakuacji |
| ZL III | biura, urzędy, szkoły, mniejsze sklepy | użyteczność publiczna bez dużych zgromadzeń |
| ZL IV | domy jednorodzinne, bloki mieszkalne | stałe zamieszkanie, znajomość budynku |
| ZL V | hotele, pensjonaty, internaty, akademiki | zamieszkanie czasowe, osoby nieznające obiektu |
W jakich obiektach DSO jest obowiązkowe? Konkretne progi
Oto sedno sprawy związanej z DSO. Poniższa tabela zestawia progi z § 29 rozporządzenia. Jeśli Twój obiekt spełnia którekolwiek z tych kryteriów, dźwiękowy system ostrzegawczy jest wymagany przepisami.
| Typ obiektu | Próg, od którego DSO jest obowiązkowe |
|---|---|
| Budynek handlowy / wystawowy jednokondygnacyjny | strefa pożarowa ZL I powyżej 8 000 m² |
| Budynek handlowy / wystawowy wielokondygnacyjny | strefa pożarowa ZL I powyżej 5 000 m² |
| Kina i teatry | liczba miejsc powyżej 600 |
| Sale widowiskowe i sportowe | liczba miejsc powyżej 1 500 |
| Szpitale i sanatoria | powyżej 200 łóżek w budynku (z wyłączeniami) |
| Budynki użyteczności publicznej | wszystkie wysokie i wysokościowe |
| Budynki zamieszkania zbiorowego (hotele itp.) | wysokie i wysokościowe lub powyżej 200 miejsc noclegowych |
| Stacje metra i kolei podziemnych | wszystkie |
| Dworce i porty | przeznaczone dla powyżej 500 osób jednocześnie |
Źródło: § 29 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 822). Przed projektem zawsze sprawdź aktualne brzmienie przepisu, ponieważ ochrona przeciwpożarowa bywa nowelizowana.
Warto też znać dwie konsekwencje obecności DSO w obiekcie. Po pierwsze, gdy system jest zainstalowany, nie stosuje się już innych pożarowych urządzeń alarmowych akustycznych dla użytkowników, poza urządzeniami dla służb dozoru i ochrony. Po drugie, przepis przewiduje wyłączenia, m.in. dla obiektów na terenach zamkniętych służących obronności państwa oraz dla budynków zakwaterowania osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych.
Co oznacza budynek „wysoki" i „wysokościowy"?
W powyższej tabeli kilka razy pojawia się to wymienione kryterium, dlatego należy właściwie rozróżniać te pojęcia. Podział na klasy wysokości nie pochodzi z samego rozporządzenia o ochronie przeciwpożarowej, ale z przepisów techniczno-budowlanych. W uproszczeniu można to przedstawić w taki właśnie sposób:
- Budynek wysoki (W) – o wysokości powyżej 25 m do 55 m nad poziomem terenu.
- Budynek wysokościowy (WW) – o wysokości powyżej 55 m.
Dla budynków użyteczności publicznej zaliczonych do tych klas DSO jest obowiązkowy zawsze, niezależnie od powierzchni stref pożarowych lub liczby użytkowników. To istotne dla inwestorów planujących biurowce, bo obiekt nie musi być galerią handlową, aby wymóg DSO go objął. Wystarczy odpowiednia wysokość.
Obowiązek z przepisów a zalecenie rzeczoznawcy
To rozróżnienie ma ogromne znaczenie dla inwestorów, ponieważ stoją za nim realne skutki finansowe i prawne. Co więc musisz zrozumieć, zanim podpiszesz umowę z wykonawcą?
Obowiązek z przepisów wynika wprost z § 29 i innych aktów. Jeśli obiekt spełnia kryterium z tabeli, DSO musi powstać. Brak systemu albo jego niezgodne z przepisami zaprojektowanie oznacza, że rzeczoznawca nie uzgodni projektu, a organ administracji może odmówić pozwolenia na budowę lub użytkowanie.
Zalecenie rzeczoznawcy to co innego. Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych analizuje konkretny obiekt i jego scenariusz pożarowy. Może rekomendować rozwiązania wykraczające ponad minimum: szerszy zasięg DSO, dodatkowe strefy nagłośnienia, inne algorytmy komunikatów. Formalnie nie tworzy to nowego obowiązku ustawowego, ale jego pominięcie bywa istotne przy ocenie należytej staranności i odpowiedzialności w razie szkody.
W praktyce oznacza to jedno: nawet jeśli Twój obiekt nie przekracza progu z tabeli, rzeczoznawca może uznać DSO za uzasadnione. Dlatego decyzję o systemie zawsze warto skonsultować na wczesnym etapie projektu, a nie po jego zakończeniu.
Najczęstszy błąd inwestorów to traktowanie DSO jako kolejnego dodatku, o którym myśli się na końcu. Gdy obiekt przekracza próg z rozporządzenia, system trzeba uwzględnić w projekcie od samego początku, bo wpływa na trasy kablowe, zasilanie i współpracę z sygnalizacją pożarową.
Nie masz pewności, czy Twój obiekt wymaga DSO?
Ocena obowiązku bywa złożona, zwłaszcza gdy budynek ma kilka stref o różnych kategoriach ZL albo nietypowy układ. W takiej sytuacji najlepiej przejść przez te trzy kroki, które podajemy poniżej.
- Ustal kategorię ZL każdej strefy. Handel, biura, gastronomia i magazyn w jednym obiekcie mogą podlegać różnym kryteriom.
- Sprawdź powierzchnie, liczbę osób i wysokość budynku. To trzy parametry, które najczęściej decydują o obowiązku, o którym pisaliśmy wcześniej.
- Skonsultuj projekt z rzeczoznawcą i wykonawcą. Im wcześniej, tym mniejsze ryzyko kosztownych zmian na późnym etapie. W ELINTEH realizujemy projekty i montaż DSO oraz systemy sygnalizacji pożarowej (SAP), które uruchamiają komunikaty ewakuacyjne. Po montażu wykonujemy też pomiary zrozumiałości mowy wymagane przy odbiorze przez Państwową Straż Pożarną.
